Սփյուռքի «Հայոց պատմության» նոր դասագրքերի ստեղծման գործընթացը. armin.am կայքի արխիվային լուրերի հետքերով
Սփյուռքի կրթօջախներում հայագիտական առարկաների դասավանդման որակի բարձրացումն ու արդիականացումը ԵՊՀ հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտի (ՀՀԻ) գիտական օրակարգ բերվեց և առաջնահերթություն դարձավ փոխտնօրեն Մհեր Հովհաննիսյանի նախաձեռնությամբ։ armin.am կայքի արխիվային նյութերը թույլ են տալիս վերականգնել այն աշխատանքային ընթացքը, որը հիմք դարձավ սփյուռքահայ աշակերտների համար նոր դասագրքերի ստեղծման համար։
1. Գաղափարի սկզբնավորումը և գործնական համագործակցությունը
2013 թ. Բեյրութի հայկական վարժարաններ կատարած այցելությունների ընթացքում Մհեր Հովհաննիսյանն արձանագրել էր, որ Հայոց պատմության դասավանդումը հիմնականում իրականացվում է նախորդ դարի երկրորդ կեսի հնացած ձեռնարկներով։ Հենց այս դիտարկումների հիման վրա նա հանդես եկավ արևմտահայերենով մատչելի և մեթոդապես «ճկուն» դասագրքերի ստեղծման նախաձեռնությամբ։ Ծրագրի հայեցակարգային մշակման կարևոր փուլ էր նաև Մ. Հովհաննիսյանի և «Համազգայինի» Վահե Սեթյան հրատարակչատան տնօրեն Հակոբ Հավաթյանի միջև կայացած քննարկումը, որի արդյունքում ձևավորվեց հայրենիք-սփյուռք գործնական համագործակցության ձևաչափը։
2. Ինստիտուցիոնալ աջակցություն և ծրագրի մեկնարկը
Այս կարևոր նախաձեռնության կայացումը և գործնական փուլ թևակոխելը հնարավոր չէր լինի առանց ԵՊՀ այնժամանակվա ռեկտոր և ՀՀԻ տնօրեն Արամ Սիմոնյանի անվերապահ աջակցության։ Նրա հովանավորությամբ և գիտական ղեկավարությամբ Մ. Հովհաննիսյանի առաջ քաշած խնդիրն ստացավ ինստիտուցիոնալ հենք՝ համախմբելով ԵՊՀ լավագույն մասնագետներին և դառնալով համալսարանի հայագիտական գործունեության առանցքային ուղղություններից մեկը։
3. Մասնագիտական համակարգում և բովանդակային աշխատանքներ
Ծրագրի զարգացման փուլում, Մհեր Հովհաննիսյանի և պատմության ֆակուլտետի դեկան Էդիկ Մինասյանի մասնագիտական այցերի ու դասալսումների շնորհիվ, հստակեցվեց մեկ միասնական դասագրքի ստեղծման անհրաժեշտությունը։ Նպատակ դրվեց նյութը դարձնել պատկերազարդ, հագեցնել արդի քարտեզներով և այն հասու դարձնել սփյուռքահայ աշակերտին։
4. Ծրագրի ընթացքը 2018 թ.-ից հետո
2018 թ.-ից հետո ստեղծված իրավիճակում Մհեր Հովհաննիսյանը դուրս մղվեց դասագրքերի ստեղծման հետագա գործընթացից։ Այդուհանդերձ, մինչ այդ հեղինակային խումբը հասցրել էր մշակել բոլոր դասագրքերի ամբողջական թեմատիկ պլանը։ Ցավոք, հետագա տարիներին հեղինակային կազմը կրեց անդառնալի կորուստներ. կյանքից հեռացան Պետրոս Հովհաննիսյանը, Հայրապետ Մարգարյանը, Արտակ Մովսիսյանը և Արամ Սիմոնյանը։
Վերջինս հասցրել էր պատրաստել իր մասնագիտական շրջանին վերաբերող դասագրքային ամբողջական նյութը, որն էլ դրվեց 2024 թ. լույս տեսած «Հայոց պատմութիւն Ա.» դասագրքի հիմքում։ Գրքի վերջնական խմբագրումն իրականացվեց հեղինակի մահից հետո՝ Բեյրութի հայ ուսուցիչներից կազմված խմբի կողմից։
Այս ամփոփագիրը պատրաստվել է Սփյուռքի կրթական ծրագրերի պատմական հաջորդականությունը և գիտակրթական համագործակցության ընթացքը վերականգնելու նպատակով:
Աղբյուրներ՝
1․ Մհեր Հովհաննիսյանի 2013 թ․ մայիսին կատարած այցը Բեյրութ և նախաձեռնության ի հայտ գալը։
4․ 2018 թ․ դեկտեմբերին Արամ Սիմոնյանի գլխավորած հեղինակային խմբի ԵՊՀ-ում կայացած ժողովը։
Թեմատիկ լուսանկարներ
